Ik zou niet in Oviedo blijven maar doorlopen naar Escamplero. Daar is een restaurant wat ook kamers verhuurt. Was er al eerder geweest en had daar ook nu een kamer gereserveerd. Prima plek om te slapen en ze hebben er uitstekend eten. De volgende ochtend stromende regen en onweer. Afgelopen nacht ook veel ge-onweerd. Eigenlijk zou ik bijtijds weg moeten maar heb nog maar even gewacht! Toen het wat minder werd toch maar regenpak aan en gegaan. Was eigenlijk veel te warm voor een regenpak maar het regende te hard voor alleen een paraplu. Uiteindelijk toch via allerlei glibberige paden door hele mooie dorpjes met kleine kapelletjes gekomen.

Door de regen wordt alles spekglad. Het valt wel op dat de meeste families hier zelfvoorzienend zijn. Veel hebben een grote tuin vol met groente. Mooi gezicht wel! Af en toe zie je gedenkstenen van pelgrims die onderweg zijn gestorven. Dat gebeurt hier natuurlijk ook. Uiteindelijk na 27 km aangekomen in Cornellana. Daar is een oud klooster waar ze eea omgebouwd hebben zodat er wandelaars kunnen slapen. Oud maar acceptabel! Eerst maar even een wasje gedaan want ze hebben hier een wasmachine en een droger. Lekker makkelijk dus! Morgen een nieuwe dag, 33 km dus vanavond vroeg naar bed maar eerst lekker eten in het dorp hier!

33 km

In het klooster op de slaapzaal vanmorgen al vroeg wakker. Er waren maar 2 toiletten dus toen de eerste om half zeven wakker werd en op stond ben ik er ook maar gelijk uitgesprongen en gaan wassen. Het zou een lange dag worden, iets meer als 30 km, en een dikke 20 km licht stijgend. Buiten gekomen was het weer zwaar bewolkt en een dikke mist om me heen, net geen regen. Achter het klooster ging het gelijk al omhoog en het voelde niet goed. Waarschijnlijk omdat het de 13e was, mn bepakking zat niet goed, mijn sokken zaten niet lekker, last van mn kleine tenen en een gevoel onder mn voet alsof mn sok dubbel zat. Vervelende start. Het was vandaag veel over verharde weg lopen en als je een bospad in sloeg zakte je tot de enkels weg in de modder omdat het al 3 dagen heel vochtig weer was.

Na 11 km in Salas een kop koffie met wat Magdalena’s genomen. Lekker! Vanaf half 12 was het zo mistig dat het eigenlijk te gevaarlijk was om op de weg te lopen omdat de auto’s je bijna niet zagen. Alleen foto's van dichtbij ging nog wel 😀

Onderweg kom je ook heel veel kleine kapelletjes tegen. Zijn wel afgesloten naar af en toe is er ook wel eens een open. Mooi om te zien hoeveel werk mensen er van maken!

Verder ben ik tot de conclusie gekomen dat het eigenlijk wel klaar is zo met de camino’s die hoofdzakelijk bestaan uit bergen. Na de Norte, 2x de Primitivo en 3x de San Salvador merk ik wel dat dit niet meer zo m'n ding is en in het vervolg vlakkere camino’s ga lopen. In Tineo aangekomen bleek het aardig druk te zijn in de albergue onder in het 4 sterren hotel. Had daar niet zoveel zin in en dus maar een kamer genomen. Als Dagobert heerlijk in bad gezeten samen met mn was die ik daarin heb gedaan. Lekker luxe! Morgen korte dag naar Borres of één dorpje verder.

18 km

Gisteravond heerlijk gegeten in het 4 sterrenhotel en ook de kamer was uitstekend. Heerlijk in bad de was gedaan 😀.

Vanmorgen na het ontbijt op pad en het was nog steeds nevelig. Tineo ligt in een dal dus eerst weg omhoog. Op een gegeven moment kom je boven de boven de nevel uit en dan slaat de koperen ploert gelijk toe! Maar wat een mooi uitzicht!

En natuurlijk ging de weg weer onhoog. Vandaag zou een korte dag worden naar Borres en was als rustdag bedoeld. 20 km is 3 uurtjes lopen en de rest van de dag vrij! Onderweg hoorde ik dat de privé albergue in Borres al vol zat en dat er dan nog maar 1 albergue was waar ik terecht kon. Dat risico vond ik te groot omdat ik niet wist hoeveel mensen er voor me liepen. 2 km vóór Borres ligt Campiello en daar was nog zat plek. Hier dus maar een kamertje genomen om van mn rustdag te genieten.

Tussen de middag heel gezellig gegeten met anderen; Walter uit België, Gert uit Duitsland, een Amerikaan die in Ierland woont en een vader en dochter uit Buffalo Amerika. Ontzettend gelachen. Daarna lekker op bed uit liggen rusten omdat het op de kamer lekker koel is en buiten wel erg warm aan het worden is.

Vanavond samen met Walter een salade genomen en daarna vroeg naar bed omdat ik weer vroeg op moet. Morgen een lange inspannende dag over de Hospitales!

Vandaag de zwaarste etappe maar ook de mooiste. Er zit vandaag een hoogteverschil in van 1000 meter omhoog en 500 omlaag. Het zou een warme dag worden van rond de 28 graden. Ik slaap hier al heel slecht en ben meestal rond 2 of half 3 al wakker ws door mijn werk. Vannacht dus ook al de halve nacht wakker gelegen en om kwart over zes al opgestaan. Voeten verzorgen, joghurtje, banaan en wat Magdalena’s als ontbijt naar binnen gewerkt en in het half donker op pad gegaan om zeven uur.
Al gauw werd het al licht en keek ik weer over een mooi landschap.

Vandaag zou een inspannende dag worden omdat we weer aardig hoog zouden gaan met snelle stijgingen. Het mooie ervan is wel dat je prachtige uitzichten hebt over het gebied hier. Hier boven, op 1520 meter is echt niks behalve koeien, paarden, heide en en idioten.

Nadat we de top hadden bereikt ging het weer naar beneden en moest er nog 10 km afgelegd worden. Ik heb er voor gekozen om dat over de weg te doen in plaats van over de route. De weg is wel warmer maar ook sneller en heeft minder stijging. Uiteindelijk aangekomen bij albergue Camino Primitivo die ons door casa Herminina was gereserveerd. Alle ouwe mannen dus maar weer een bedje opgezocht. Belg, Duitser, Amerikaan en ik. Overdag alleen lopen en middags lachen we ons kapot, als we nog adem over hebben 😀

Ook vandaag weer een grafsteen gezien van een Duitser, begin 30! Wel een mooie plek met een prachtig uitzicht!

19 km

Vandaag was de tocht niet zo ver maar daarom niet minder inspannend.

Zoals het hoort ging de route eerst heul erg omhoog om vervolgens af te dalen naar het waternivo van de stuwdam. De foto hierboven laat de weg naar boven (schuin naar rechts boven)  zien net onder de windmolens. De achterzijde van deze berghelling is in 2018 afgebrand en nu zijn ze bezig deze verbrande bomen uit de grond te trekken en nieuwe in te planten. Bij de dam aangekomen natuurlijk aan de andere kant van de berg weer omhoog. Het was aardig inspannend omdat het erg warm weer was en op de weg nog warmer omdat de warmte terugstraalt vanaf het wegdek.

Gelukkig was er aan de andere kant een stukje omhoog een restaurant met een terras. Ff lekker uitrusten!

Uitgeput kwam ik in het dorp aan waar ik zou overnachten. De eerste albergue zat vol en de tweede ook. De gemeentelijke liep ook al aardig vol dus heb ik maar een hotelkamertje genomen. Het scheelt dat dat hier niet zo duur is.

Later op de middag zat ik samen met wat andere wandelaars toen het ontzettend begon te regenen wat overging in hagel met stenen zo groot als een kinderhand! Iedereen in rep en roer, de ober was bang dat ze door het doek heen zouden slaan en we moesten naar binnen. Ook viel de stroom om de 5 minuten uit en was het hele dorp donker.

De dag had toch nog een spannend einde 😀

Klik hier voor hagelstenen download

29 km

Prima geslapen in het hotel en hoef niet neer te vermelden dat ik na het ontbijt weer de weg omhoog nam. Vandaag niet zoveel fotos gemaakt want eigenlijk zijn alle fotos vanaf de bergtop hetzelfde. Daar stop ik dus maar mee 😀. Klein stukje bospad genomen en het valt op dat er wel erg grote slakken hier rondlopen! Zo groot en dik nog niet gezien in Nederland.

Vandaag zo'n beetje de hele dag op de weg gelopen. Heerlijk. Sommigen hebben er een hekel aan maar ik vind het heerlijk. Daar komt bij dat ze een auto niet zo snel laten stijgen maar een wandelpad wel, scheelt dus ook weer inspanning. Onderweg de grens met Galicië overgegaan en nu dus ook weer restaurantjes met Pulpo!

Fonsegrada naderde. Fonsegrada ligt op een plateau en het begin van de helling ligt vlak vóór de stad. Het is dus een hele klim om boven te komen! Hierna moest ik nog een kleine drie kwartier naar mijn slaapplaats. Lekker rustige plek!

27 km

Vandaag de laatste dag waar ik bergen tegen zou komen. Het was weer een erg benauwde en warme dag. Ik zou eindigen in een heel klein dorpje, Castroverde, waar ik al eerder was geweest en ze een hele mooie albergue hebben. Het grootste gedeelte van de dag op de straat gelopen omdat de stijgingen dan meer geleidelijk zijn en het voor mij makkelijker loopt. Genoeg te eten en te drinken in dit dorpje waar voornamelijk landarbeiders wonen. 

22 km

Het idee was om kort en snel naar Lugo te lopen om daar bijtijds te zijn en de stad te kunnen bekijken. Het zou een mooie route worden met veel paadjes op de Gallische manier. Hierbij was geen rekening gehouden met het weer. Als laatste maar wel vroeg, om 07.45, vertrokken uit de mooie albergue. Goed geslapen en geen snurkers. Tot een uur of 10 gelopen tot het begon te regenen. Hard!! Net op het moment dat ik toe was om wat te eten begon het. Ik zat net op een grote steen, had net mn stokbrood doormidden gesneden om er tonijn tussen te doen, toen het begon te regenen. Brood zeiknat! 😀 Komisch gezicht om gewoon door te eten in de regen.

Zo een uur of twee doorgelopen tot het droog werd. Daarna was ik al bijna in Lugo.

In Lugo werd ik nog even door een dal gestuurd, terwijl er gewoon een brug lag, voordat ik de oude stad binnenliep. Mijn appartement was tegenover de oude municipal albergue die ik kende van de vorige keer.

Avonds lekker en gezellig gegeten op het plein met 10man. 1 Amerikaan , 1 Ierse, 2 Kroaten, 2 Welshmen, 3 Nederlanders en 1 Brit. 

Ontzettend gezellig!!

33 km

Vandaag zou ik 33 km moeten hebben gelopen. Toen ik wakker werd in mn appartement was ik nog zo moe en door de vermoeidheid voelde ik me zo beroerd dat ik me nog maar eens omgedraaid heb en de wekker op 10 uur heb gezet. Of door m'n thuisritme of door m'n vermoeidheid lig ik halve nachten wakker en kom daarna niet meer in slaap. Om half 10 opgestaan en een ontbijtje genomen op het overdekte terras op het plein. Ik moest me wel aan het schema houden en om in As Seixas te komen met de bus zou ik 3 bussen moeten nemen. Maar besloten om een taxi te nemen en me in Ferreira af te laten zetten. Vroeger zaten ze ook wel eens achter op een paardenkar.

Vanaf Ferreira een heel mooi stuk op een slakkengang gelopen naar As Seixas door hele mooie natuur en mooie oude boerderijen. Nog nooit zo lang over 5 km gedaan want ik was erg vroeg. Onderweg veel koeien en andere beesten op stal gezien. Vreemd want ook veel beesten liepen buiten in de wei. Waarom deze niet?!

In de albergue aangekomen eerst maar even gegeten in het verderop gelegen restaurant. De rest van de dag kom ik ook nog wel door.

28 km

Afgelopen nacht lagen we met 4 personen in een slaapzaal voor 35 personen. Heerlijk rustig dus. Vroeg opgestaan en op pad gegaan. Om half 8 liep ik buiten samen met een Ierse vrouw om naar Arzua te gaan. We moesten wel een beetje op tijd aankomen want zij moest om 1500 uur de bus naar Santiago hebben omdat ze moest stoppen met wandelen om op tijd thuis te zijn en ik moest op tijd zijn om een slaapplaats te hebben. Arzua ligt namelijk even na Melide waar de Frances (Camino vanaf Frankrijk) en de Primitivo samenkomen. Op de Frances lopen beduidend meer wandelaars als op de Primitivo het wordt er dus erg druk. En als het even kan slaap ik ook nog graag in het pension waar ik al drie keer eerder heb geslapen. Doorlopen dus. Het was een graad of 13 en lekker NL wandelweer om in een T-shirt te lopen.

Al gauw hadden we de laatste berg achter ons gelaten en waren we toe aan een ontbijt. Ontbijten doen we/ze in een café en is overal prima verzorgd. Na een km of 9 kwamen we eerste bar tegen en dus maar aan het ontbijt. Bocadillo con queso y un cafe con leche oftewel een half stokbrood met kaas en een koffie met melk. Heerlijk. Af en toe afgewisseld met tostadas con mantequilla y mermelada, geroosterd brood met boter en jam. Alles is lekker hier 😀.

Een tijdje later kwamen we in Melide aan en het werd, zoals verwacht, ineens erg druk. Een heel ander slag mensen als die de Primitivo, Norte of andere camino’s lopen. Camino toeristen worden ze genoemd, die in Arzua starten en de laatste 100 km lopen alleen voor de Compostella. In Arzua was er gelukkig nog plek in “mijn” pension en toen ik zei dat het mijn vierde keer was kreeg ik ook nog korting 😀.

41 km

Vanmorgen heel vroeg opgestaan. Das niet zo’n probleem want ik slaap hier bijna niet. Om 07,00 op pad en dat moest ook wel want er moest rond de 40 km gelopen worden. Ik liep alleen dus kon mooi m'n eigen tempo aanhouden. Veel asfalt vandaag en redelijk vlak. Onderweg weinig te zien want de omgeving is niet geweldig. In sneltreinvaart vertrokken en tot Pedrouzo 19 km een gem snelheid van 5.8 km/u gehaald. Voor mij met rugzak heel snel. Daar ff koffie met een broodje gegeten en gelijk weer op pad. Met de drukte viel het wel mee. Doordat ik zo snel liep liep ik vóór de mensen die in Arzua waren gestart en achter de mensen die in Pedrouzo waren gestart. Die zaten zo’n 2 a 3 uur voor mij. Lekker rustig dus want ook op de Frances liep bijna niemand op dit moment.

Om 1500 kwam ik aan in Santiago. Op het plein veel blije, vrolijke mensen. Ik ben maar gelijk naar het Pelgrimsburo gegaan om de credential op te halen want dat wil ook nog wel eens even duren. Deze keer een ruim uur. Hierna naar m'n slaapplaats gegaan. Hospedería San Martín Pinario. Prachtige kamers, superschoon en in het centrum. Bijna altijd vol vandaar dat ik er nog niet was geweest. Toen maar een wandelingetje gemaakt in de buurt van de kathedraal. De hele kerk is nu van binnen en buiten gerenoveerd en ziet er weer mooi uit. Ook aan de binnenkant is nu alles weer opgeknapt. Heb er maar geen foto's van gemaakt want die staan al genoeg bij andere jaren. Wel een foto gemaakt van de Puerta del Perdón, de heilige deur.  I.v.m. het verlengde heilige jaar is deze dit jaar ook geopend. Het is een deur die normaal altijd dichtgemetseld is (foto boven de tweede deur) en op de nacht van 31/12 om 24.00 echt wordt opengebroken.  De jaren waarin 25 juli, de naamdag van de apostel Jacobus, op een zondag valt, is er sprake van zo’n Heilig Jaar. Elke eeuw zijn er veertien Jacobijnse Jaren; het vorige ‘Xacobeo’ was in 2010. In een Heilig Jaar kunnen pelgrims een zogenaamde volle aflaat verdienen: een volledige kwijtschelding van straffen. De pelgrim dient hiervoor minstens 100 km naar Santiago de Compostela te lopen, aldaar aangekomen de kathedraal door de ‘Puerta del Perdón’ te betreden, te biechten en de communie te ontvangen. Geldt dus niet voor mij 😀

Daarna een pizza wezen eten bij de Italiaan. Heerlijk! Vroeg naar bedje toe. Erg moe!

Na een paar dagen rondlopen in Santiago heb je het hier wel gehad. Het is een mooie stad die altijd druk is en waar altijd wat te doen is maar veel van hetzelfde. Geeft je veel tijd om na te denken over de gewandelde kilometers.
De Camino de San Salvador is zoals altijd een prachtige maar erg inspannende tocht. Deze camino werd tijdens de moslim overheersing van Spanje gebruikt om de kerkelijke waardevolle spullen over de uitlopers van de Picos de Europa naar het noorden te brengen. Over die bergen zijn nooit moslims geweest. Ik liep deze dit jaar voor de derde keer. Omdat er behalve op de eerste en laatste dag altijd een flinke berg in zit krijg je mooie vergezichten te zien. De beste optie is om deze in 5 of 6 dagen te lopen en de aanbevelingen van eroski (klik hier) en/of gronze (klik hier) goed te lezen.
Vanuit Nederland is het snelste om te vliegen op Madrid en met de snelle trein in iets langer als 2 uur naar Leon te gaan (plm €55).
De San Salvador is over 122 km bijzonder goed aangegeven en zonder boekje of app prima te lopen.
Voor de Camino Primitivo daarentegen heb ik wel een gps nodig gehad. Het was de tweede keer dat ik deze liep. Hij is plm 350 km lang en heeft een aantal varianten waarbij je langs een oude kapel of zo wordt geleid. Een bekende variant is de Hospitales route.
De Camino Primitivo is de oudst bekende camino naar Santiago de C. Hij is in 814 voor het eerst gelopen door koning Alfons II vanuit Oviedo naar SdC. Omdat de camino’s in Spanje onder cultureel erfgoed vallen is er nu (Europees) geld vrijgemaakt om de paden en wegen bij te houden en dat is in 99% van de gevallen goed te merken. Vooral in Galicië zijn veel paden bedekt met fijn grint of wat anders zodat je met regen niet overal in de blubber loopt. Overigens is dit wel een camino waar toch redelijk veel over asfalt gelopen wordt, minder als op de Norte, maar toch!
Zoals ik al zei is deze route erg inspannend door zijn vele hoogteverschillen. Een van de grootste is de Hospitales variant tussen Campiello/Borres en Berducedo. Deze route gaat over het oude pad, bergkam, waar vroeger de pelgrims over liepen. Op deze route zijn ik meen een 3-tal vervallen Hospitales - onderkomen/slaapplaatsen - die toen gebruikt werden. Deze route kent een hoogtebeeld van plm. 1000 meter hoog en 500 meter naar beneden en is alleen te belopen bij goede weersomstandigheden en zelfs dan is het nog flink afzien.

Ik heb deze route nu voor de tweede keer gedaan en vind het zo wel genoeg. Ben er na de vele bergetappes achter gekomen dat bergen niet zo mijn ding zijn en ook door de onvoorspelbaarheid van het weer / grote kans in Galicië op slecht weer ik besloten heb liever in het zuiden te wandelen. Misschien de Camino Olvidado nog maar dat is dan echt de laatste :-)

Maar feit blijft dat dit een hele mooie route is!